Przedsiębiorców czeka szeroki pakiet zmian w podatku VAT. Nowelizacja obejmuje zarówno rozwiązania deregulacyjne, które mają ograniczyć część obowiązków administracyjnych, jak i nowe mechanizmy uszczelniające system. Wśród najważniejszych zmian znalazły się m.in. skład VAT, możliwość sprawdzania statusu podatnika VAT do 5 lat wstecz, rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej nabywcy, zmiany dotyczące kas fiskalnych, uproszczenia przy WNT środków transportu oraz elektroniczna odprawa TAX FREE.

1. Mniej obowiązków administracyjnych w VAT

Jednym z głównych celów nowelizacji jest ograniczenie obowiązków, które w praktyce prowadzą do dublowania danych lub wymagają składania dodatkowych informacji mimo że administracja podatkowa posiada już potrzebne dane w innych systemach.

• zniesiony ma zostać obowiązek składania odrębnej informacji o spisie z natury. Informacja o podatku należnym wynikającym ze spisu będzie wykazywana w deklaracji za odpowiedni okres rozliczeniowy
• w JPK_VAT nie będzie trzeba wykazywać podstawy opodatkowania przy określonych zakupach od podatników spoza Polski, jeżeli towary lub usługi korzystają ze zwolnienia z VAT
• zniknie obowiązek przyspieszonej zapłaty VAT w terminie 14 dni przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu. Podatek będzie rozliczany na zasadach wynikających z deklaracji VAT.
• zmiany obejmują również formalności rejestracyjne - m.in. ograniczenie części obowiązków aktualizacyjnych oraz zmianę zasad związanych z zakończeniem rejestracji dla VAT.

2. Status podatnika VAT będzie można sprawdzić nawet 5 lat wstecz

Nowelizacja przewiduje możliwość historycznej weryfikacji statusu podatnika VAT. Informacja ma być dostępna za okres sięgający do 5 lat wstecz.

To istotna zmiana z perspektywy dokumentowania dawnych transakcji, kontroli podatkowych i wewnętrznych audytów. W praktyce przedsiębiorca będzie mógł łatwiej ustalić, czy kontrahent posiadał określony status VAT w dniu realizacji transakcji, a nie wyłącznie sprawdzić jego status bieżący.

3. Większa odpowiedzialność nabywcy za VAT sprzedawcy

Jednym z najważniejszych elementów uszczelniających jest rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości VAT sprzedawcy. Dotychczas mechanizm ten był kojarzony przede wszystkim z określonymi grupami towarów. Nowelizacja obejmie nim również wybrane usługi niematerialne.

Nowy załącznik nr 16 ma obejmować m.in.:

• usługi związane z oprogramowaniem i określone usługi IT,
• hosting i wybrane usługi związane z infrastrukturą internetową,
• usługi rachunkowo-księgowe
• usługi doradcze i zarządcze
• usługi reklamowe i badania rynku
• badania naukowe i prace rozwojowe
• wybrane usługi profesjonalne, naukowe i techniczne
• usługi związane z zatrudnieniem.

Mechanizm ma dotyczyć transakcji przekraczających ustawowe progi kwotowe. W uchwalonym rozwiązaniu przewidziano m.in. próg dotyczący pojedynczej faktury oraz miesięcznej wartości zakupów usług od jednego kontrahenta.

4. Skład VAT - nowa procedura dla międzynarodowego obrotu towarami

Jedną z największych nowości jest wprowadzenie instytucji składu VAT. Rozwiązanie jest skierowane przede wszystkim do podmiotów uczestniczących w międzynarodowym obrocie towarowym i ma ograniczyć konieczność finansowania podatku VAT na wcześniejszych etapach obrotu.

Więcej na ten temat opiszemy wkrótce.

5. WNT środków transportu - koniec obowiązku zapłaty VAT w 14 dni

Obecne przepisy przewidują w określonych przypadkach obowiązek zapłaty VAT w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu. Nowelizacja likwiduje ten szczególny tryb przyspieszonej zapłaty.

Zmiana ma uprościć rozliczenia i ograniczyć sytuacje, w których przedsiębiorca musi finansować VAT wcześniej niż wynikałoby to ze standardowego cyklu deklaracyjnego.

6. Import towarów - ograniczenie odsetek i doprecyzowanie rozliczeń

Pakiet zmian obejmuje również import towarów. Ustawodawca chce ograniczyć naliczanie odsetek w sytuacjach, w których opóźnienie w zapłacie VAT nie jest zależne od podatnika.

Doprecyzowane zostaną także przepisy dotyczące dokumentów, w których wykazuje się podatek z tytułu importu, oraz zasad rozliczania VAT od importu bezpośrednio w deklaracji podatkowej.

7. Obowiązek podatkowy przy odszkodowaniach

Nowelizacja ujednolica moment powstania obowiązku podatkowego przy dostawach towarów i świadczeniu usług wykonywanych z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy prawa w zamian za odszkodowanie.

8. Zwolnienie podmiotowe z VAT dla małych przedsiębiorców

Zmiany obejmą również sposób ustalania wartości sprzedaży dla potrzeb zwolnienia podmiotowego z VAT. Przepisy mają zostać doprecyzowane tak, aby jednoznaczniej określały, które transakcje wpływają na limit zwolnienia.

To obszar szczególnie istotny dla mikro- i małych przedsiębiorców korzystających ze zwolnienia z VAT lub rozważających rejestrację jako podatnik VAT czynny.

9. System kaucyjny - doprecyzowanie rozliczenia VAT

Nowelizacja doprecyzowuje sposób rozliczania kaucji pobieranych w ramach systemu kaucyjnego. Przepisy mają precyzyjniej określać zasady ustalania podstawy opodatkowania oraz stawki właściwej dla rozliczenia różnicy wynikającej z pobranych i zwróconych kaucji.

10. Ulga na złe długi - doprecyzowanie zasad

W pakiecie znalazły się również zmiany dotyczące ulgi na złe długi. Ustawodawca doprecyzowuje m.in. moment i sposób dokonania korekty oraz zasady stosowane przez małych podatników rozliczających VAT metodą kasową.

Celem zmian jest ograniczenie rozbieżności w praktyce i zwiększenie pewności rozliczeń po stronie wierzyciela i dłużnika.

11. Energia elektryczna i inne przepisy doprecyzowujące

Nowelizacja zawiera również szereg bardziej technicznych zmian, które nie są tak widoczne z perspektywy przeciętnego przedsiębiorcy, ale mogą mieć duże znaczenie dla konkretnych branż.

• doprecyzowanie miejsca dostawy energii elektrycznej
• porządkowanie przepisów dotyczących procedur szczególnych dla towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków
• aktualizacja regulacji dotyczących określonych środków odkażających objętych obniżoną stawką VAT
• doprecyzowanie wybranych regulacji dotyczących importu oraz rozliczeń transgranicznych.

12. Mechanizm podzielonej płatności - klasyfikacja towarów według CN

Istotną zmianą systemową jest odejście w określonym zakresie od klasyfikacji PKWiU na rzecz Nomenklatury Scalonej (CN) przy identyfikacji towarów wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, związanym m.in. z obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności.

O tej zmianie napiszemy szerzej wkrótce.

13. Kasy fiskalne - więcej cyfryzacji i nowe obowiązki

Nowelizacja zmienia również przepisy dotyczące kas rejestrujących. Kierunek jest wyraźny - dalsza digitalizacja systemu oraz stopniowe wycofywanie starszych rozwiązań technicznych.

Przedsiębiorcy nadal korzystający ze starszych typów kas powinni więc odpowiednio wcześniej sprawdzić, czy posiadane urządzenia będą mogły być dalej eksploatowane na dotychczasowych zasadach.

14. TAX FREE - elektroniczna odprawa podróżnego

Nowelizacja wprowadza terminal TAX FREE, czyli narzędzie umożliwiające elektroniczne potwierdzenie wywozu towarów poza terytorium Unii Europejskiej.

Podróżny będzie mógł dokonać tzw. e-odprawy z wykorzystaniem narzędzi teleinformatycznych udostępnionych przez Krajową Administrację Skarbową. Rozwiązanie ma uprościć proces potwierdzania wywozu i zwrotu VAT podróżnym.

Ta część zmian ma wejść w życie później niż pozostałe regulacje - planowany termin to 1 lipca 2028 r.

15. Zmiany w rejestracji VAT i identyfikacji NIP

Pakiet obejmuje również zmiany w zasadach rejestracji podatników VAT oraz w ustawie o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Celem jest m.in. ograniczenie zbędnych zgłoszeń aktualizacyjnych, usprawnienie wymiany danych pomiędzy rejestrami oraz doprecyzowanie przypadków, w których organ może dokonać określonych czynności dotyczących rejestracji lub identyfikatora podatkowego.

16. Zmiany wynikające z orzecznictwa TSUE

Część nowelizacji wynika bezpośrednio z konieczności dostosowania polskiej ustawy o VAT do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Odrębny status VAT osób prowadzących wspólne gospodarstwo rolne

Osoby fizyczne prowadzące samodzielnie działalność rolniczą w oparciu o wspólne gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie będą mogły być traktowane jako odrębni podatnicy VAT. Zmiana stanowi wykonanie wyroku TSUE w sprawie C-697/20.

Stawka 0% dla określonych usług związanych z importem

Rozszerzona zostanie możliwość stosowania stawki 0% VAT do określonych usług związanych z importem, w tym w sytuacjach, gdy wartość tych usług została włączona do podstawy opodatkowania importu. Zmiana nawiązuje do wyroku TSUE w sprawie C-273/16.

Prawo do odliczenia VAT i nadużycie prawa

Przepisy dotyczące odmowy prawa do odliczenia VAT zostaną dostosowane do wyroku TSUE w sprawie C-114/22. Ustawodawca odchodzi od prostego powiązania skutków podatkowych z cywilnoprawną nieważnością lub pozornością czynności, kładąc większy nacisk na konstrukcję nadużycia prawa w VAT.

Podsumowanie

Pakiet zmian w VAT na przełomie 2026 i 2027 r. jest jedną z bardziej rozbudowanych nowelizacji ostatnich miesięcy. Łączy deregulację, cyfryzację, wdrożenie orzecznictwa TSUE oraz rozwiązania uszczelniające.

Dla większości przedsiębiorców najważniejsze będą cztery obszary: zmniejszenie części obowiązków administracyjnych, rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej, nowa instytucja składu VAT oraz zmiany dotyczące rejestracji, kas fiskalnych i mechanizmu podzielonej płatności.

Warto przygotować się do nowych regulacji z wyprzedzeniem, szczególnie że część z nich wymaga zmian w procedurach wewnętrznych, sposobie klasyfikacji towarów, weryfikacji kontrahentów lub konfiguracji systemów księgowych.

Potrzebujesz uporządkować księgowość firmy przed zmianami?

W Biurze Rachunkowym Percenté wspieramy przedsiębiorców w bieżącej obsłudze księgowej i organizacji procesów rozliczeniowych. Jeżeli chcesz, aby Twoja księgowość była przygotowana na kolejne zmiany w VAT, skontaktuj się z nami.

Telefon: 727 208 308
Mail: biuro@percente.pl

Obserwuj nas